فارسی
امروز نیز چند تحول مهم در صنعت هوش مصنوعی دیده میشود که میتوانند مستقیماً در استدلالهای کتاب «نظم اجتماعی در عصر آگاهی» مورد استفاده قرار گیرند.
۱. سرمایهگذاری بر روی «ابزار تولید» به مهمترین میدان رقابت تبدیل شده است
بزرگترین شرکتهای فناوری اکنون بیش از هر زمان دیگری سرمایه خود را صرف ساخت مراکز داده، نیروگاههای برق، تراشهها و زیرساخت محاسباتی میکنند. برآوردها نشان میدهد چهار غول فناوری (Amazon، Microsoft، Google و Meta) از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۱.۱ تریلیون دلار در زیرساخت هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردهاند و انتظار میرود تنها در سال ۲۰۲۶ حدود ۷۴۵ میلیارد دلار دیگر نیز هزینه کنند.
ارتباط با کتاب: این تحول نشان میدهد که ابزار تولید در عصر هوش مصنوعی دیگر کارخانه و خط مونتاژ نیست؛ بلکه مراکز داده، GPUها، شبکههای برق و مدلهای بنیادین (Foundation Models) به ابزار اصلی تولید تبدیل شدهاند.
سرمایهداری از مالکیت کارخانهها به مالکیت زیرساختهای هوش مصنوعی مهاجرت کرده است.
۲. Meta زیرساخت را حتی اجاره هم نمیدهد
Meta اعلام کرده است که با وجود پیشنهادهای سودآور برای اجاره ظرفیت محاسباتی، ترجیح میدهد این توان پردازشی را برای توسعه هوش مصنوعی خود نگه دارد. یعنی قدرت محاسباتی به یک دارایی استراتژیک تبدیل شده است، نه صرفاً یک خدمت قابل فروش.
ارتباط با کتاب: در کتاب توضیح داده شده است که هرچه ابزار تولید اجتماعیتر میشود، مالکیت آن متمرکزتر میشود. این خبر نمونهای بسیار روشن از همین روند است.
۳. هزینه توسعه AI به کل جامعه منتقل میشود
رشد انفجاری مراکز داده باعث افزایش تقاضا برای برق و توسعه شبکههای انرژی شده است. در برخی مناطق آمریکا، هزینه توسعه شبکه برق برای پاسخ به نیاز شرکتهای AI به مصرفکنندگان منتقل شده و واکنشهای سیاسی و قانونگذاری را برانگیخته است.
ارتباط با کتاب: هزینه زیرساخت توسط کل جامعه پرداخت میشود، اما سود حاصل از آن عمدتاً به سهامداران چند شرکت خصوصی میرسد. این نمونهای از اجتماعی شدن هزینهها و خصوصی ماندن منافع است.
۴. نبرد بعدی بر سر «مالکیت دادههای آموزشی» است
دولت بریتانیا در سال ۲۰۲۶ گزارش جامعی درباره حق مؤلف و هوش مصنوعی منتشر کرده که به موضوع مجوز استفاده از آثار برای آموزش مدلها، شفافیت دادههای آموزشی و نظامهای صدور مجوز پرداخته است. این نشان میدهد که مسئله مالکیت داده اکنون به یکی از مهمترین موضوعات سیاستگذاری عمومی تبدیل شده است.
ارتباط با کتاب: داده دیگر فقط یک «منبع اطلاعات» نیست؛ بلکه وسیله تولید ثروت است. به همین دلیل، مناقشه اصلی آینده بر سر مالکیت داده خواهد بود، نه صرفاً مالکیت کارخانه یا زمین.
۵. قدرت اقتصادی در حال تمرکز بیشتر است
بازار سرمایه نیز این روند را تأیید میکند. رشد ارزش شرکتهایی مانند Amazon، Microsoft و Google بیش از هر چیز ناشی از انتظار سرمایهگذاران نسبت به درآمدهای آینده از زیرساختهای AI است، نه صرفاً فروش نرمافزار.
ارتباط با کتاب: در عصر آگاهی، ثروت دیگر عمدتاً از تولید کالا ناشی نمیشود؛ بلکه از مالکیت داده، مدل، زیرساخت و توان محاسباتی ایجاد میشود.
نتیجهای که میتواند مستقیماً وارد کتاب شود
تحولات اخیر نشان میدهد که سرمایهداری وارد مرحله تازهای شده است. اگر در انقلاب صنعتی، مالکیت کارخانهها سرچشمه قدرت اقتصادی بود، امروز مالکیت مراکز داده، تراشههای پیشرفته، انرژی و مدلهای هوش مصنوعی همان نقش را ایفا میکند. در حالی که دادهها، دانش و حتی آموزش این مدلها محصول مشارکت اجتماعی میلیاردها انسان است، کنترل ابزار تبدیل این مشارکت به ثروت و قدرت در اختیار تعداد اندکی از شرکتهای بزرگ باقی مانده است. به همین دلیل، تضاد میان تولید اجتماعی و مالکیت خصوصی نهتنها از میان نرفته، بلکه در عصر هوش مصنوعی وارد مرحلهای عمیقتر و آشکارتر شده است.
English
Several important developments in the artificial-intelligence industry can be used directly in the arguments of Social Order in the Age of Consciousness.
1. Investment in the “means of production” has become the principal field of competition
The largest technology companies are devoting more capital than ever to data centers, power plants, chips, and computing infrastructure. Estimates indicate that Amazon, Microsoft, Google, and Meta have invested more than $1.1 trillion in AI infrastructure since 2023, and are expected to spend roughly another $745 billion in 2026 alone.
Connection to the book: In the AI era, the means of production are no longer only factories and assembly lines. Data centers, GPUs, electrical grids, and foundation models have become primary instruments of production.
Capitalism is migrating from ownership of factories to ownership of artificial-intelligence infrastructure.
2. Meta will not even lease out its infrastructure
Meta has said that despite profitable offers to lease computing capacity, it prefers to retain that capacity for developing its own AI. Computing power has therefore become a strategic asset, not merely a service for sale.
Connection to the book: As the means of production become more social, their ownership becomes more concentrated. This is a particularly clear example of that tendency.
3. The cost of AI development is transferred to society
The explosive growth of data centers has increased electricity demand and the need to expand energy networks. In parts of the United States, the cost of grid expansion required by AI companies has been passed on to consumers, provoking political and legislative responses.
Connection to the book: Society pays for the infrastructure, while the resulting profit flows mainly to shareholders of a few private companies. Costs are socialized while benefits remain private.
4. The next struggle concerns ownership of training data
In 2026, the British government published a comprehensive report on copyright and AI addressing licenses for the use of works in model training, transparency about training data, and licensing systems. Data ownership has now become a major public-policy issue.
Connection to the book: Data is no longer merely a source of information; it is a means of producing wealth. A central conflict of the future will concern ownership of data, not only ownership of factories or land.
5. Economic power is becoming more concentrated
Capital markets confirm the trend. Rising valuations of Amazon, Microsoft, and Google increasingly reflect investors’ expectations of future revenue from AI infrastructure, rather than software sales alone.
Connection to the book: In the Age of Consciousness, wealth no longer arises primarily from producing goods; it is increasingly created through ownership of data, models, infrastructure, and computing capacity.
A conclusion that can enter the book directly
Recent developments indicate that capitalism has entered a new stage. During the Industrial Revolution, ownership of factories was a source of economic power. Today, ownership of data centers, advanced chips, energy, and AI models plays the same role. Although the data, knowledge, and even the training of these models are products of the social participation of billions of people, control over the instruments that transform this contribution into wealth and power remains in the hands of a small number of large corporations. The contradiction between social production and private ownership has therefore not disappeared; in the age of artificial intelligence it has entered a deeper and more visible stage.
Age of Consciousness عصر آگاهی 