گزارش تحولات اعتراض‌های جهانی علیه گسترش بی‌ضابطهٔ هوش مصنوعی و دیتاسنترها — ۱۴ تا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶

۱۴ تا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶

از دفاع از آب و زمین تا حق تصمیم‌گیری دربارهٔ آیندهٔ فناوری

در این دوره، مخالفت با گسترش دیتاسنترها و توسعهٔ بی‌ضابطهٔ هوش مصنوعی در قالب تجمع، توقف موقت توسعه، استعفای اعتراضی و درخواست مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری نمایان شد. نمونه‌های این گزارش از آمریکا، فرانسه و بریتانیا انتخاب شده‌اند؛ این مجموعه، پوشش کامل همهٔ اعتراض‌های جهان نیست.

۱. میزوری: مطالبهٔ توقف توسعه تا تدوین مقررات

در ۱۶ سپتامبر، صدها نفر در ساختمان کنگرهٔ ایالتی میزوری تجمع کردند و خواستار توقف موقت توسعهٔ دیتاسنترها تا وضع مقررات شدند. مصرف آب و برق، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی و نبود شفافیت از نگرانی‌های اصلی بود. پرداخت هزینه‌های انرژی توسط شرکت‌ها و مخالفت با مشوق‌های مالیاتی نیز مطرح شد. حضور گروه‌های روستایی و کارگری نشان‌دهندهٔ پیوند چند مطالبهٔ اجتماعی بود؛ توقف ایالتی در این گزارش تأیید نشده است. منبع: ABC17

۲. ریچموند: تصویب توقف ۴۵روزه

شورای شهر ریچموند در کالیفرنیا، در ۱۵ سپتامبر توقف ۴۵روزهٔ تأیید دیتاسنترهای جدید را تصویب کرد تا پیامدهای آن‌ها و مقررات احتمالی بررسی شود. دریافت و بررسی درخواست‌ها می‌تواند ادامه یابد، اما تأیید و صدور مجوز مربوط متوقف می‌شود. شهر هنگام تصمیم‌گیری درخواست معوقی نداشت. منبع: Richmond Standard

سازمان «جوامع برای محیط‌زیست بهتر» پیش از جلسه برای حمایت از توقف موقت فراخوان تجمع داده بود؛ نگرانی‌های آن به برق، آب، کیفیت هوا و اشتغال مربوط می‌شد. منبع: اطلاعیهٔ برگزارکنندگان

۳. وودبرن: توقف پیشگیرانهٔ ۱۲۰روزه

شورای شهر وودبرن در اورگن در ۱۴ سپتامبر توقف ۱۲۰روزهٔ توسعهٔ دیتاسنترهای جدید را تصویب کرد. در این مدت، پذیرش، بررسی و تأیید درخواست‌های مربوط متوقف می‌شود تا اثرات احتمالی بر آب، انرژی، صدا، محیط‌زیست و کاربری زمین ارزیابی شود. شهر پروندهٔ فعال یا معوقی نداشت؛ این تصمیم پیشگیرانه است، نه لغو پروژه‌ای موجود. منبع: شهرداری وودبرن

۴. فرانسه: استعفا بر سر اختیار جامعهٔ محلی

فلورانس لوران، شهردار اترشه، در ۱۵ سپتامبر در اعتراض به پروژهٔ دیتاسنتر گوگل استعفا داد. لوموند این اختلاف را با احساس بی‌اختیاری نمایندگان روستا در تصمیم‌گیری دربارهٔ پروژه پیوند می‌دهد. لغو پروژه تأیید نشده است. منبع: لوموند

۵. لندن: مطالبهٔ مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری دربارهٔ هوش مصنوعی

در ۱۶ سپتامبر، معترضان مقابل داونینگ‌استریت خواستار کنترل سخت‌گیرانه‌تر هوش مصنوعی پیشرفته شدند. گزارش منتشرشده به کنشگران مرتبط با PauseAI و گروه Pull The Plug اشاره دارد. در کنار محدودیت توسعهٔ سامانه‌های قدرتمندتر، تشکیل مجامع شهروندی با اختیار تصمیم‌گیری مطرح شد. تمرکز این اعتراض بر خطرهای احتمالی و کنترل اجتماعی فناوری بود. منبع: IBTimes UK

پیوند با بحث کتاب و وب‌سایت: مالکیت، قدرت و خودسامانی اجتماعی

این رویدادها را می‌توان در امتداد پرسش محوری پروژهٔ «نظم اجتماعی نوین در عصر آگاهی» بررسی کرد: چگونه ظرفیت‌های فناوری در خدمت آزادی، برابری، کرامت انسانی و مشارکت مستقیم قرار می‌گیرند؟ معرفی پروژه در وب‌سایت، رابطهٔ فناوری با ساختار تولید، مالکیت و توزیع قدرت را محور بحث قرار می‌دهد. معرفی پروژه

از این منظر، نکات زیر برای تحلیل اهمیت دارند:

زیرساخت فناوری، مسئله‌ای اجتماعی است. بررسی دیتاسنتر باید مصرف منابع، تأثیر بر زندگی مردم و توزیع هزینه‌ها و منافع را در کنار ظرفیت محاسباتی در بر گیرد.

مشارکت باید در تصمیم اثر داشته باشد. انتشار اطلاعات، امکان ارزیابی مستقل و حضور مردم پیش از تصویب پروژه، معیارهای پیشنهادی برای سنجش کیفیت مشارکت‌اند.

بحث اشتغال به تعداد شغل محدود نمی‌شود. در ارزیابی هر پروژه باید کار ساختمانی موقت، اشتغال پایدار، شرایط کار و حقوق کارکنان جداگانه بررسی شوند. گزارش حاضر دربارهٔ نقض حقوق کارگران در این پنج مورد، شواهد مستقلی ارائه نمی‌کند.

توقف موقت فرصتی برای تنظیم قواعد است. ارزش آن به مقررات بعدی، تعهدات قابل پیگیری شرکت‌ها و اختیار واقعی جامعه وابسته خواهد بود.

اعتراض‌ها هدف یکسانی ندارند. مخالفت با پروژه‌ای محلی، مطالبهٔ مقررات و درخواست توقف توسعهٔ مدل‌های پیشرفته را نباید موضع واحدی فرض کرد.

برداشت تحلیلی این گزارش آن است که مطالبه‌گری محلی می‌تواند زمینه‌ای برای تمرین تصمیم‌گیری جمعی فراهم کند. تبدیل این ظرفیت به خودسامانی اجتماعی، به سازمان‌یابی پایدار، دسترسی عمومی به دانش و پیوند میان حقوق ساکنان، کارگران و محیط‌زیست نیاز دارد. این یک امکان سیاسی و اجتماعی است، نه نتیجه‌ای که صرف وقوع اعتراض آن را تضمین کند.