گزارش مقاومت مردمی در برابر گسترش غیرشفاف هوش مصنوعی و دیتاسنترها، ۴ تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶

فارسیEnglish

گزارش ادغام‌شدهٔ ۴ تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶

مقاومت مردمی در برابر گسترش غیرشفاف هوش مصنوعی و دیتاسنترها

این گزارش، تحولات مستند پس از آخرین گزارش منتشرشدهٔ وب‌سایت را ادغام و موارد تکراری را حذف می‌کند. تاریخ وقوع از تاریخ انتشار جدا شده و ادعاهای شرکت‌ها، دولت‌ها و گروه‌های معترض به خود آنان نسبت داده شده است. بیشتر این حرکت‌ها مخالفت با خود فناوری نیستند؛ موضوع اصلی مالکیت، نظارت، شرایط کار، مصرف منابع و حذف مردم از تصمیم‌گیری است.

۱. مقاومت مردمی و تصمیم‌های محلی دربارهٔ دیتاسنترها

اسکاتلند، ادینبرو — مطالبهٔ توقف سراسری

تاریخ وقوع: ۳ سپتامبر | تاریخ انتشار: ۳ سپتامبر. صدها نفر از چهارده گروه محلی مقابل پارلمان اسکاتلند گرد آمدند و خواهان توقف صدور مجوز برای دیتاسنترهای فوق‌بزرگ شدند تا اثر انباشتهٔ پروژه‌ها بر برق، آب، زمین، اقلیم و جوامع محلی بررسی شود. برگزارکنندگان می‌گویند بیش از ۲۰ پروژه در صف قرار دارند و برق موردنیاز آن‌ها ممکن است از ۷ هزار مگاوات فراتر رود؛ این رقم برآورد کارزار است، نه ارزیابی نهایی دولت.

یکی از پروژه‌های مورد اعتراض، سرمایه‌گذاری پیشنهادی دو میلیارد پوندی در تپه‌های لامرمور است؛ این رقم سرمایه‌گذاری اعلام‌شده است، نه درآمد یا سود. خواستهٔ اصلی، تعریف الزام‌آور «دیتاسنتر سبز»، ارزیابی زیست‌محیطی و مشارکت عمومی پیش از صدور مجوز است. دولت وعدهٔ رویکرد راهبردی داده، اما توقف سراسری را نپذیرفته است. گاردین؛ Global Justice Now.

آمریکا، هاپکینتون رودآیلند — توقف اضطراری ۶۰روزه

تاریخ تصمیم: ۱ سپتامبر | انتشار گزارش تفصیلی: ۳ سپتامبر. شورای شهر پذیرش و تصویب درخواست‌های تازهٔ دیتاسنتر را برای ۶۰ روز متوقف کرد تا مقررات دائمی دربارهٔ مصرف آب، فشار بر شبکه، آلودگی صوتی، نوری و هوا و احتمال افزایش هزینهٔ برق تدوین شود. بیشتر ساکنان شهر به آب چاه وابسته‌اند. نام شرکت یا پروژهٔ مشخصی اعلام نشده و موضوع مزدی مطرح نیست. Uprise RI.

آمریکا، پورت‌آنجلس واشنگتن — حرکت به‌سوی توقف شش‌ماهه

تاریخ رأی مقدماتی: ۱ سپتامبر | تاریخ انتشار: ۳ سپتامبر. شورا از کارکنان شهرداری خواست متن توقف شش‌ماههٔ درخواست‌های تازه را تهیه کنند. بررسی آینده باید تعرفهٔ برق، آب، زمین صنعتی، سروصدا و آثار زیست‌محیطی را پوشش دهد. در زمان رأی درخواست رسمی دیتاسنتری در شهر وجود نداشت؛ بنابراین اقدام پیشگیرانه است و هنوز توقف نهایی محسوب نمی‌شود. My Clallam County.

استرالیا، وسلی‌ویل تاسمانی — درخواست ارزیابی ایالتی Firmus

تاریخ انتشار تحول: ۷ سپتامبر؛ تاریخ دقیق رأی شورا علنی نشده است. شورای لاتروب به اتفاق آرا خواسته دیتاسنتر ۵۲ مگاواتی Firmus به‌عنوان «پروژهٔ عمده» در سطح ایالتی ارزیابی شود. شرکت از بیش از ۲۰ شغل دائمی سخن می‌گوید، اما نرخ مزد و تضمین مستقل استخدامی منتشر نشده است.

Firmus می‌گوید برای خنک‌سازی از آب باران و آب تانکری استفاده خواهد کرد. اسناد پروژه از ۴۰ مولد دیزلی اضطراری خبر می‌دهند. منتقدان می‌گویند بررسی جداگانهٔ سه پروژهٔ Firmus اثر تجمعی آن‌ها بر شبکه را پنهان می‌کند. انتقال ارزیابی به سطح ایالتی به معنای رد پروژه نیست؛ مهلت اظهارنظر عمومی ۹ سپتامبر اعلام شده است. ABC؛ Firmus.

استرالیا، ویکتوریا — توقف پروژه‌های تازه و مطالبهٔ غرامت

تاریخ ارائهٔ مطالبات: ۷ سپتامبر. سبزهای ویکتوریا خواهان توقف فوری مجوزها و عملیات ساختمانی تازه، ممنوعیت دیتاسنترها در کمربند سبز و زمین‌های مهم کشاورزی، و عوارضی برای جبران سروصدا، آلودگی و کاهش ارزش خانه‌های ساکنان شدند. گزارش شده Jemena به علت محدودیت شبکه اتصال‌های تازه را متوقف کرده، اما تاریخ آغاز و فهرست پروژه‌ها علنی نشده است. ادعای کسب «میلیاردها دلار سود» موضع سیاسی سبزهاست و برای پروژه‌های مشخص رقم حسابرسی‌شده‌ای ارائه نشده است. گاردین استرالیا؛ سبزهای ویکتوریا.

۲. مقاومت کارگری، اتحادیه‌ای و نظارت الگوریتمی

آمریکا، بنیاد ویکی‌مدیا — تشکیل اتحادیه با رأی قاطع

تاریخ شمارش آرا: ۳ سپتامبر | تاریخ انتشار: ۴ سپتامبر. کارکنان مستقیم بنیاد ویکی‌مدیا اتحادیه را با ۱۵۸ رأی موافق در برابر ۱۴ رأی مخالف تشکیل دادند. این واحد بیش از ۲۰۰ نفر را پوشش می‌دهد و خواهان قدرت بیشتر کارکنان در تصمیم‌گیری، شفافیت مدیریت و حمایت در برابر اخراج ناعادلانه است. نرخ ساعتی یا روزانه منتشر نشده است.

این رأی اعتراض مستقیم علیه AI نبود، اما در زمینه‌ای رخ داد که شرکت‌های AI به‌شدت به محتوای ویکی‌پدیا متکی‌اند و کارکنان دربارهٔ آیندهٔ کار انسانی و مدیریت زیرساخت دانش آزاد نگران‌اند. Wired؛ بنیاد ویکی‌مدیا.

آمریکا، سان‌فرانسیسکو — تجمع علیه اخراج و نظارت الگوریتمی

تاریخ تجمع: ۴ سپتامبر. اتحادیه‌های کارگری کالیفرنیا، از جمله Teamsters و کارکنان بخش سلامت، خواهان امضای ۹ لایحهٔ حفاظت از کارکنان شدند. مطالبات شامل نظارت انسانی بر اخراج و تنبیه، اطلاع قبلی دربارهٔ تعدیل ناشی از اتوماسیون و محدودکردن استنباط احساسات و جمع‌آوری داده‌های عصبی است. نرخ مزد مشخصی مطرح نشده است.

یکی از کارکنان خدمات تلفنی بیمارستان گفت نرم‌افزار تشخیص احساس، لحن صدای او را در لحظه ارزیابی می‌کند؛ این روایت اظهارات همان کارگر است و ارزیابی مستقل سامانه منتشر نشده. اعتراض متوجه استقرار یک‌جانبهٔ نظارت و تصمیم‌گیری بدون رضایت و چانه‌زنی جمعی است. CBS San Francisco؛ OnLabor.

استرالیا، بریزبن و گاتون — اعتصاب کارکنان دانشگاه کوئینزلند

تاریخ اعتصاب: ۸ سپتامبر | تاریخ انتشار فراخوان: ۷ سپتامبر. کارکنان مستقیم دانشگاه در پردیس‌های سنت‌لوسیا و گاتون اعتصاب کردند. NTEU خواهان افزایش ۲۰ درصدی مزد طی سه سال است؛ پیشنهاد مدیریت ۱۲ درصد طی چهار سال ثبت شده است. نرخ ساعتی یا روزانه منتشر نشده بود.

محور AI اختلاف، تضمین الزام‌آور برای نظارت انسانی و حضور تصمیم‌گیرندهٔ انسانی در امور استخدامی و انضباطی است. دانشگاه همچنین پذیرفته طی سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶ به ۱۶٬۳۸۲ نفر در مجموع حدود ۱۱ میلیون دلار استرالیا کمتر از میزان قانونی پرداخت کرده است؛ این رقم شامل مزد، بهره و حق بازنشستگی است، نه درآمد یا سود دانشگاه. Courier Mail؛ NTEU UQ.

لهستان، ورشو — نمایش نمادین ربات‌ها در دفاع از مشاغل

تاریخ رویداد: ۷ سپتامبر | تاریخ انتشار: ۷ و ۸ سپتامبر. ابتکار مدنی Democratism حدود ۳۰ ربات انسان‌نما و چهارپا را مقابل وزارت امور دیجیتال به حرکت درآورد تا بحث عمومی دربارهٔ جایگزینی نیروی انسانی و تنظیم مقررات AI را برانگیزد. این یک نمایش اعتراضی سازمان‌یافته به‌دست انسان‌ها بود، نه اعتصاب کارگران یا اعتراض خودمختار ربات‌ها. رقم مزدی اعلام نشده و تعهد مقرراتی مشخصی از دولت گزارش نشده است. Straits Times؛ Dawn.

۳. برق، آب، آلودگی و انتقال هزینهٔ عمومی

استرالیا، نیو ساوت ولز — هزینهٔ گسترش شبکه بر عهدهٔ دیتاسنترها

تاریخ انتشار تحول: ۷ سپتامبر. Transgrid اعلام کرد درخواست‌های اتصال دیتاسنتری در حوزهٔ سیدنی از ۲۰ گیگاوات گذشته است؛ تقریباً دو برابر اوج مصرف کل ایالت. حدود ۱٫۵ گیگاوات ظرفیت در شبکهٔ موجود باقی مانده است. شرکت می‌گوید توسعه‌دهندگان باید هزینهٔ زیرساخت اضافی و ظرفیت رزروشده را، حتی اگر کاملاً مصرف نشود، بپردازند. این تصمیم مقاومت مردمی نیست، اما پاسخ نهادی به یک مطالبهٔ اساسی است: هزینهٔ زیرساخت خصوصی نباید به صورتحساب خانوارها منتقل شود. سند رسمی Transgrid؛ Renew Economy.

هند، تانه — اعتراض ادامه‌دار علیه دیتاسنتر AWS

تاریخ اعتراض اصلی: ۱۸ ژوئیه | انتشار گزارش تفصیلی: ۶ سپتامبر. جنبش Wakeup Thanekar و ساکنان بالکوم، ماجیوادا و دوکالی با پروژه‌ای روی ۵۳ هکتار زمین، با تقاضای ۴۲۲ مگاوات برق، مصرف اعلام‌شدهٔ روزانهٔ ۱۲۵ هزار لیتر آب تصفیه‌شده و ۱۹۳ مولد دیزلی اضطراری مخالفت می‌کنند. موضوع رابطهٔ استخدامی نیست و نرخ مزد منتشر نشده است.

Amazon می‌گوید آب برای خنک‌سازی مصرف نخواهد شد، سامانه بسته است و برق از پست اختصاصی تأمین می‌شود؛ این‌ها ادعاهای شرکت‌اند. ساکنان می‌گویند پست اختصاصی تقاضای کلی از شبکه را حذف نمی‌کند و دربارهٔ گرما، سروصدا، آلایندگی و ساخت پروژه میان مجتمع‌های مسکونی و دست‌کم هشت مدرسه و بیمارستان نگران‌اند. فعالان تأکید کرده‌اند مخالف اصل فناوری نیستند. تفاهم‌نامه‌های بیش از ۳۰۰ میلیارد دلاری دولت مهاراشترا سرمایه‌گذاری پیشنهادی‌اند، نه درآمد یا سود تحقق‌یافته. Indian Express.

آمریکا، شاین وایومینگ — اختلاف بر سر پساب پروژهٔ Meta

تاریخ انتشار بررسی تازه: ۸ سپتامبر | رخداد اصلی: ماه‌های پیش؛ توقف پذیرش پساب در ژوئیه. آزمایش شهری وجود باکتری نادر Cupriavidus gilardii را در حدود ۸۰۱ هزار گالن آب تخلیه‌شده هنگام شست‌وشوی سامانه نشان داد. آب وارد شبکهٔ آشامیدنی نشد، اما استفادهٔ مجدد از آن به‌دلیل احتمال تماس عمومی متوقف شد. Goat Systems پیمانکار پروژهٔ Meta است و به اخطار و جریمه اعتراض کرده است.

Meta و پیمانکارش اعتبار آزمایش شهری را رد می‌کنند و می‌گویند آزمایش مستقل آنان وجود باکتری را تأیید نکرده؛ منشأ و میزان خطر همچنان محل اختلاف است. رقم ۸۰۰ میلیون دلار، سرمایه‌گذاری اعلام‌شدهٔ پروژه است، نه درآمد یا سود. گاردین؛ اسناد رسمی هیئت آب شاین.

آمریکا، ویرجینیا — اعتراض حقوقی مایکروسافت به پرداخت پیشاپیش

تاریخ ثبت تجدیدنظر: ۲۸ اوت | انتشار جزئیات: ۳ سپتامبر. مایکروسافت حکم کمیسیون شرکت‌های ایالتی را به چالش کشیده است؛ حکمی که مصرف‌کنندگان بسیار بزرگ برق را ملزم می‌کند هزینهٔ زیرساخت انتقالی اختصاصی خود را پیشاپیش بپردازند. شرکت می‌گوید اصل «پرداخت هزینه توسط عامل ایجادکننده» را می‌پذیرد، اما به شیوهٔ اجرا اعتراض دارد. این پرونده مقاومت مردمی نیست؛ واکنش حقوقی صنعت به تصمیمی است که هدف آن محافظت از مشترکان در برابر هزینه و خطر پروژه‌های لغوشده یا کوچک‌شده است. Financial Times؛ دولت ویرجینیا.

۴. تمرکز قدرت و پاسخ حقوق‌بشری

سازمان ملل، ژنو — مطالبهٔ خطوط قرمز الزام‌آور

تاریخ سخنرانی و انتشار: ۷ سپتامبر. فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، خواهان تضمین‌های محکم برای ایمنی AI شد و نسبت به تمرکز توسعه و تصمیم‌گیری در دست شمار اندکی از شرکت‌ها هشدار داد. نگرانی‌ها شامل خدمات عمومی، ارتباطات، دموکراسی و سلاح‌های خودمختار بود. این سخنرانی تصمیم اجرایی یا ممنوعیت نیست؛ اهمیت آن در واردکردن تمرکز مالکیت و قدرت شرکت‌های AI به دستور کار رسمی شورای حقوق بشر است. متن رسمی OHCHR؛ رویترز.

۵. زنجیرهٔ پنهان نیروی کار هوش مصنوعی

در بازهٔ این گزارش، تحول تازه و مستقلی دربارهٔ دستمزد، عدم پرداخت مزد، آسیب روانی یا دادخواهی برچسب‌زن‌ها، ارزیاب‌ها و پالایشگران محتوا در کنیا، اوگاندا، غنا، فیلیپین، هند یا آمریکای لاتین پیدا نشد. تاریخ آغاز اعتصاب نگهبانان پیمانکاری دفترهای OpenAI، Anthropic، Google و دیگر شرکت‌های فناوری در کالیفرنیا نیز هنوز اعلام نشده بود.

برای جلوگیری از بازتولید یک خطای رایج، رقم تاریخی مستند پروژهٔ OpenAI–Sama در کنیا ۱٫۳۲ تا ۲ دلار در ساعت بوده است، نه دو دلار در روز. ساما استخدام و مدیریت مستقیم کارگران را برعهده داشت و OpenAI سفارش‌دهنده و بهره‌بردار اقتصادی کار بود. جدایی قراردادی، پیوند اقتصادی و مسئولیت اخلاقی مشترک این زنجیره را از میان نمی‌برد؛ اما چون تحول تازه‌ای رخ نداده، این پرونده به‌عنوان خبر روزانه بازنویسی نشده است.

جمع‌بندی تحلیلی

رویدادهای این دوره نشان می‌دهند مقاومت از اعتراض پراکنده به سه شکل سازمان‌یافته‌تر حرکت می‌کند: توقف و ارزیابی پیشگیرانهٔ پروژه‌ها؛ انتقال هزینهٔ زیرساخت به شرکت ایجادکنندهٔ تقاضا؛ و تبدیل «اخلاق AI» از سیاست داوطلبانهٔ مدیریت به حق الزام‌آور در قرارداد جمعی.

وجه مشترک این مناقشات، تضاد میان تولید اجتماعی و مالکیت خصوصی است. داده، دانش، برق، آب، زمین و کار انسانی به‌طور اجتماعی تولید و تأمین می‌شوند، اما کنترل زیرساخت و منافع مالی در شمار محدودی از شرکت‌ها متمرکز می‌ماند. در مقابل، کم‌مزدی، اخراج الگوریتمی، نظارت، آلودگی و هزینهٔ گسترش شبکه به کارگران و جامعه منتقل می‌شود. این همان الگوی انباشت سرمایه‌داری در اقتصاد هوش مصنوعی است: خصوصی‌شدن اختیار و سود در کنار اجتماعی‌شدن هزینه و خطر.

بخش بزرگی از این مقاومت‌ها علیه خود فناوری نیست. خواستهٔ مشترک آن‌ها این است که جامعه و نیروی کار در تعیین مکان، مقیاس، مالکیت، هدف و شیوهٔ استفاده از فناوری مشارکت واقعی داشته باشند؛ اطلاعات منابع و قراردادها علنی باشد؛ و تصمیم‌هایی که بر زندگی و کار مردم اثر می‌گذارند تحت نظارت انسانی و اجتماعی قرار گیرند. از منظر نظم اجتماعی نوین، معیار پیشرفت نه سرعت انباشت سرمایه، بلکه گسترش مشارکت مردمی، شفافیت اجتماعی، حفاظت از منابع مشترک و توانمندشدن جامعه در تصمیم‌گیری است.

پیشروی‌های مهم: تجمع هماهنگ چهارده جامعه در اسکاتلند؛ رأی قاطع کارکنان ویکی‌مدیا به تشکیل اتحادیه؛ واردشدن تضمین‌های AI به اعتصاب و مذاکرات دانشگاهی؛ و حرکت شوراها و شبکه‌های برق برای جلوگیری از تثبیت پروژه‌ها و انتقال هزینه به خانوارها.

نتایج باز: دولت اسکاتلند توقف سراسری را نپذیرفته؛ پروژهٔ Firmus رد نشده؛ مطالبات کارگری استرالیا و لوایح کالیفرنیا هنوز به تضمین نهایی تبدیل نشده‌اند؛ و اعتراض حقوقی مایکروسافت می‌تواند اصل پرداخت هزینه توسط مصرف‌کنندهٔ بزرگ را تضعیف کند.

موارد قابل پیگیری: نتیجهٔ اظهارنظر پروژهٔ وسلی‌ویل؛ جلسهٔ عمومی دوپانت دربارهٔ توقف دیتاسنترها؛ پاسخ دولت ویکتوریا به مطالبهٔ توقف و غرامت؛ نتیجهٔ مذاکرات دانشگاه کوئینزلند؛ و تعیین تاریخ اعتصاب نگهبانان پیمانکاری شرکت‌های فناوری.