از شناخت اجتماعی تا قدرت نظامی
قراردادهای هوش مصنوعی، منابع عمومی و پاسخگویی دموکراتیک
حمید اخوی · تاریخ قطع بررسی شواهد: ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ · بازبینی تحریری: ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶
هوش مصنوعی از چند مسیر وارد نهادهای نظامی میشود: مدلهای عمومی، نرمافزارهای تحلیل داده و پشتیبانی تصمیم، سامانههای خودمختار و زیرساخت ابری. این حوزهها به هم پیوند دارند، اما یک محصول یا یک قرارداد واحد نیستند. دستیار اداری، مدل برنامهریزی و سامانهای که به کاربرد نیروی نظامی متصل میشود، به ارزیابیهای متفاوت نیاز دارند.
پرسش محوری کتاب نظم اجتماعی نوین در عصر آگاهی در اینجا نیز مطرح است: وقتی شناخت بهصورت اجتماعی تولید میشود، اختیار کاربرد آن در دست چه کسانی قرار میگیرد؟ قراردادهای نظامی به این پرسش فوریت بیشتری میدهند. نهادهای عمومی هزینهٔ سامانههایی را میپردازند که کارکردشان ممکن است به مدلهای خصوصی، زنجیرههای انحصاری پردازش داده و زیرساخت چند تأمینکنندهٔ محدود وابسته باشد. خرید دولتی میتواند هم ظرفیت عمومی را افزایش دهد و هم وابستگی به این تأمینکنندگان را عمیقتر کند.
این گزارش ده شرکت و یک لایهٔ مشترک زیرساخت را بررسی میکند. گسترش بازار، بهخودیخود، اثبات منفعت عمومی نیست. شواهد موجود، انعقاد قرارداد، صدور مجوز و گذر از مراحل توسعه را بسیار روشنتر از اثربخشی در میدان، حفاظت از غیرنظامیان یا تناسب نتیجه با هزینه نشان میدهند. تفسیر این گزارش بر چارچوب کتاب تکیه دارد؛ اسناد قراردادها بهتنهایی اثباتکنندهٔ یک نظریهٔ کامل دربارهٔ تغییر اجتماعی نیستند.
ارقام را چگونه بخوانیم؟
سقف قرارداد، حداکثر مجاز خرید است؛ نه پولی که قبلاً پرداخت شده است. تعهد مالی یعنی منابعی که پرداختشان تعهد شده؛ پرداخت واقعی مرحلهای دیگر است. صدور سفارش تحویل نیز با تحویل کامل تفاوت دارد. در چارچوب چندپیمانکاری، کل سقف به هر شرکت تعلق نمیگیرد.
مجوز امنیتی اجازه میدهد سامانه در شرایط مشخص با نوع معینی از اطلاعات کار کند؛ این مجوز، درستی، قانونیبودن یا ایمنی همهٔ کاربردهای احتمالی را تضمین نمیکند. آزمایش نیز عملکرد را در شرایط همان آزمایش نشان میدهد، نه در تمام محیطهای عملیاتی. هزینهٔ اعلامنشده، نامعلوم است؛ نه لزوماً صفر.
مبالغ با ارز اصلی آمدهاند. چارچوبهای همپوشان، سفارشهای منفرد و برآورد کل برنامه با هم جمع نشدهاند. «تأییدشده» در این متن به نوع شواهد اشاره دارد، نه تأیید عملکرد یا سیاست شرکت. اطلاعیهٔ شرکت نشان میدهد آن شرکت چه چیزی اعلام کرده است؛ جای ممیزی مستقل عملکرد را نمیگیرد.
توافقهای مدلهای پیشرفته
دفتر ارشد دیجیتال و هوش مصنوعی پنتاگون، CDAO، در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ همکاری با OpenAI، Anthropic، Google و xAI را با سقف حداکثر ۲۰۰ میلیون دلار برای هر شرکت اعلام کرد. OpenAI قرارداد خود را پیشتر، در ۱۶ ژوئن، اعلام کرده بود؛ بنابراین تاریخ اطلاعیهٔ ژوئیه را نباید تاریخ نخستین واگذاری هر چهار قرارداد دانست. [1] [2]
۱. OpenAI؛ قرارداد نمونهسازی و توافق دسترسی طبقهبندیشده اطلاعیهٔ ژوئن ۲۰۲۵ سقف ۲۰۰ میلیون دلاری را برای نمونهسازی، از جمله خدمات اداری، تحلیل فرایند خرید و دفاع سایبری، شرح میدهد. این سند اثبات نمیکند که ۲۰۰ میلیون دلار هزینه شده است. [2]
OpenAI در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ توافق برای محیطهای طبقهبندیشده را با اشاره به روز قبل اعلام کرد. روایت منتشرشدهٔ شرکت، استقرار ابری، سازوکارهای حفاظتی تحت ادارهٔ شرکت و کارکنان دارای مجوز امنیتی را شرح میدهد. در بهروزرسانی ۲ مارس نیز عباراتی دربارهٔ محدودیت نظارت اضافه شد. اینها توضیح شرکت دربارهٔ توافق است، نه ممیزی مستقل اجرای آن. [3]
وضعیت شواهد: توافق اعلام شده؛ مجموع پرداختها و نتایج عملیاتی در این بررسی احراز نشده است. پرسش عمومی این است که آیا محدودیتها الزامآور و قابل بررسی مستقلاند و هنگام تعارض با فشار عملیاتی نیز اجرا میشوند؟ این گزارهٔ ساده که OpenAI هرگونه استفادهای را پذیرفته یا همهٔ محدودیتها را حذف کرده، دقیق نیست.
۲. Anthropic؛ اختلاف بر سر حدود مجاز استفاده آنتروپیک در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ توافق دوسالهٔ نمونهسازی با سقف ۲۰۰ میلیون دلار را اعلام کرد. این توافق را باید از مذاکرات بعدی برای استقرار مستقیم در محیط طبقهبندیشده جدا دانست. [4]
در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، دادگاه تجدیدنظر حوزهٔ واشنگتن با رأی اکثریت، کنارگذاشتن Claude از زنجیرهٔ تأمین پنتاگون بر اساس قانون امنیت زنجیرهٔ تأمین تدارکات فدرال را تأیید کرد. اختلاف به محدودیتهای جنگافزارهای مرگبار خودمختار و نظارت انبوه داخلی مربوط بود. اکثریت استدلال تدارکاتی دولت را پذیرفت و رأی مخالف نیز وجود داشت. این حکم دربارهٔ پروندهای با مبنای قانونی مشخص است، نه تأیید کلی کاربرد نظامی هوش مصنوعی. [5]
وضعیت شواهد: رابطهٔ قراردادی بر اثر اختلاف حقوقی و سیاستی مختل شده است. نپذیرفتن یک سیاست استفاده، شاهد ناتوانی فنی مدل نیست. موضع اخلاقی شرکت خصوصی نیز نباید جای قانونگذاری دموکراتیک را بگیرد. مسئلهٔ عمیقتر، تعیین حدود الزامآور عمومی است، بدون آنکه پاسخگویی به چانهزنی میان وزارتخانه و شرکت تقلیل یابد.
۳. Google؛ از کار اداری تا توافقهای طبقهبندیشده گوگل اعلام میکند که Gemini for Government در دسامبر ۲۰۲۵ برای کارهای غیرطبقهبندیشده از طریق GenAI.mil در دسترس قرار گرفت. اشارهٔ شرکت به بیش از سه میلیون نفر، بیانگر جمعیت واجد دسترسی است؛ نه شمار تأییدشدهٔ کاربران فعال. [6]
نام گوگل در اطلاعیهٔ مهٔ ۲۰۲۶ پنتاگون دربارهٔ شبکههای طبقهبندیشده نیز آمده است. این اطلاعیه مشارکت در توافق را نشان میدهد، نه تکمیل همهٔ استقرارهای پیشبینیشده را. [24]
وضعیت شواهد: دسترسی به بستر و مشارکت در تدارکات طبقهبندیشده. صرفهجویی اداری گزارششده از سوی فروشنده یا خریدار باید با ذکر گوینده بیان شود؛ این ادعا بهتنهایی اثباتکنندهٔ قضاوت نظامی بهتر نیست. هرچه استفاده گستردهتر شود، ارزیابی مستقل اهمیت بیشتری مییابد؛ بهویژه وقتی زیرساختی مشترک، کار اداری معمول و تصمیمهای حساستر را پشتیبانی میکند.
۴. xAI و Grok؛ دسترسی ارزان، معادل اعتبارسنجی نیست پیشنهاد جداگانهٔ OneGov متعلق به ادارهٔ خدمات عمومی آمریکا، GSA، دسترسی نهادهای فدرال به Grok را با قیمت ۰٫۴۲ دلار برای هر سازمان تا مارس ۲۰۲۷ فراهم کرد. این قیمت تبلیغاتیِ دسترسی، ارزش قرارداد نمونهسازی CDAO نیست. [7]
اطلاعیهٔ رسمی CDAO، راهاندازی Grok for Government در GenAI.mil را با سطح IL5 و در کنار Gemini و ChatGPT Mil شرح میدهد. این سطح به اطلاعات کنترلشدهٔ غیرطبقهبندیشده مربوط است و نباید استقرار در شبکهٔ طبقهبندیشده نامیده شود. [8]
وضعیت شواهد: دسترسی دولتی عرضه و راهاندازی در بستر اعلام شده است. قیمت بسیار پایین یا مجوز امنیتی، پرسشهای مربوط به سوگیری، خروجی گمراهکننده، حریم خصوصی و تناسب با تصمیمهای مهم را پاسخ نمیدهد. این موارد به شواهد متناسب با هر کار و کاربران پاسخگو با اختیار واقعی رد خروجی نیاز دارند.
۵. Microsoft؛ برنامهٔ هدست را از زیرساخت ابری جدا کنیم توسعهٔ IVAS در ۲۰۱۸ آغاز شد؛ قرارداد تولید ارتش با مایکروسافت در مارس ۲۰۲۱ منعقد شد. اینها دو مرحلهٔ متفاوتاند. [9]
مرکز پژوهشهای کنگره نگرانیهای مربوط به پذیرش سامانه از سوی کاربران، عوارض جسمی گزارششده و انتقال قرارداد IVAS از مایکروسافت به آندوریل در آوریل ۲۰۲۵ را ثبت کرده است. این منبع، طرح بعدی Soldier Borne Mission Command را نیز جدا بررسی میکند. رقم حدود ۲۲ میلیارد دلار، مقیاس بالقوهٔ برنامه یا قرارداد است؛ خود این رقم هزینهٔ واقعی را اثبات نمیکند. [10]
در مسیری جداگانه، مایکروسافت در آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرد Azure OpenAI برای اطلاعات سطح IL6 در محیط دولتی مجوز گرفته است. این یک مرحلهٔ زیرساختی است، نه اثبات موفقیت همهٔ کاربردهای دفاعی در ارزیابی عملیاتی. [11]
وضعیت شواهد: برنامهٔ سختافزاری با مشکلات جدی و مجوزی مستقل برای خدمات ابری. جمعکردن این دو در حکم کلی «موفقیت» یا «شکست» شرکت، پرسش اصلی پاسخگویی را پنهان میکند: چه وعدهای داده شد، چه چیزی پذیرفته شد و منابع عمومی چه نتیجهٔ قابلاستفادهای ایجاد کردند؟
۶. Palantir؛ سقف تأییدشده و سفارشهایی که هنوز باید تحویل شوند اطلاعیهٔ خود ارتش، توافق سازمانی ژوئیهٔ ۲۰۲۵ با سقف ۱۰ میلیارد دلار و دورهٔ حداکثر دهساله را تأیید میکند. این سند صریحاً سقف را از تعهد مشخص مالی جدا میداند. اصل وجود این چارچوب با منبع دستاول تأیید شده است. [12]
ارتش در ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ سفارشهای TITAN به مجموع ۱۹۲ میلیون دلار را اعلام کرد: ۱۲۷ میلیون برای پالانتیر و ۶۵ میلیون برای آندوریل. سفارشها شامل هشت سامانهٔ تولیدی با دورهٔ تحویل هجدهماهه، در کنار نه نمونهٔ قبلیِ حفظشده است. سفارش هشت سامانه به معنای تحویل هشت سامانهٔ تولیدی نیست. [13]
وضعیت شواهد: چارچوب خرید و سفارشهای تولید با تأیید رسمی. ادعاهای مربوط به جهش فوقالعادهٔ نرخ هدفگیری یا مسئولیت در حملهای مشخص، به شواهد جداگانه نیاز دارند و از این قراردادها نتیجه نمیشوند. نرمافزار تفسیر اطلاعات باید عدمقطعیت و زنجیرهٔ قابلردیابی مسئولیت انسانی را حفظ کند.
۷. Anduril؛ دسترسی سازمانی و مراحل تولید هواگرد ارتش در مارس ۲۰۲۶ قرارداد سازمانی آندوریل را با ارزش بالقوهٔ حداکثر ۲۰ میلیارد دلار اعلام کرد. این سازوکاری برای خرید فناوری است؛ نه اثبات درآمد یا هزینهٔ عمومیِ ۲۰ میلیارد دلاری. [14]
اطلاعیهٔ ۱۷ ژوئن نیروی هوایی، قراردادهای توسعه و تولید هواگردهای رزمی همکار، CCA، برای آندوریل و جنرال اتمیکس را ثبت میکند. تصمیم تولید مرحلهای مهم است، اما تحقق تعداد ناوگان، زمانبندی تحویل یا هزینهٔ چرخهٔ عمر را اثبات نمیکند. [15]
وضعیت شواهد: چارچوب خرید و تعهد تولید. ادعای تولید پرشمار با هزینهٔ پایین باید با تجهیزات تحویلشده، هزینههای حسابرسیشده و آزمایش مستقل سنجیده شود. روایت سرمایهگذاران یا فوریت اعلامشدهٔ دولتی نباید جای شواهد دربارهٔ قابلیت اعتماد، کنترل انسانی و پیامدهای استقرار را بگیرد.
۸. Shield AI؛ نرمافزار خودمختاری و رقابت مشترک نیروی دریایی شیلد ایآی در ژوئن ۲۰۲۶ قرارداد تولید نرمافزار خودمختاری مأموریت Hivemind برای برنامهٔ CCA را اعلام کرد. روایت شرکت، توسعهٔ نرمافزار را از ساخت هواگرد جدا میکند و از ادامهٔ پروازهای توسعهای میگوید. در اطلاعیهٔ بررسیشده مبلغ قرارداد مشخص نشده است. [16]
اطلاعیهٔ آوریل شرکت دربارهٔ نیروی دریایی، امکان رقابت با دیگر تأمینکنندگان برای سفارشهای یک چارچوب ۸۰۰ میلیون دلاری خدمات اطلاعات، مراقبت و شناسایی را شرح میدهد. کل این رقم قرارداد تضمینشدهٔ شیلد ایآی نیست. [17]
وضعیت شواهد: قرارداد نرمافزار و صلاحیت رقابت برای سفارشهای بیشتر. قابلیت کار روی هواگرد، معادل اثبات اعتمادپذیری در همهٔ محیطها نیست. «نظارت انسانی» نیز باید محتوای واقعی داشته باشد: اطلاعات کافی، فرصت مداخله، اختیار توقف و سابقهای که پس از وقوع آسیب بتوان آن را بررسی کرد.
۹. Helsing؛ خرید و آزمایش، نه نرخ موفقیت حسابرسیشده ارتش آلمان قراردادهای ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶ با هلسینگ و استارک را تأیید میکند. این سند اصل خرید را نشان میدهد. مبالغ برنامههای همپوشان آلمان، پیش از انتساب به یک تأمینکننده، به تطبیق جداگانه نیاز دارند. [18]
هلسینگ در فوریهٔ ۲۰۲۵ تولید شش هزار پهپاد HX-2 برای اوکراین را اعلام کرد؛ اطلاعیه بهتنهایی تحویل کامل را اثبات نمیکند. شرکت در نوامبر ۲۰۲۵ توافق Cirra–Arexis با ساب آلمان را در مقیاس صدها میلیون یورو و با دورهٔ ادغام سهساله شرح داد، بدون اعلام قیمت دقیق. [19] [20]
اطلاعیهٔ ژوئن ۲۰۲۵ ساب، سه پرواز Gripen E با عامل هوش مصنوعی Centaur متعلق به هلسینگ را ثبت میکند. اینها پرواز آزمایشی بودهاند. [21]
وضعیت شواهد: خرید، تولید اعلامشده و آزمایش پروازی. درصد موفقیت عملیاتی به تعریف روشن موفقیت، تعداد موارد مبنای محاسبه و شرایط قابل ارزیابی مستقل نیاز دارد. بدون آنها، چنین درصدی نمیتواند مبنای حکم کلی دربارهٔ کارایی رزمی یا ایمنی غیرنظامیان باشد.
۱۰. Scale AI؛ زیرساخت برنامهریزی و افزایش سقف واحد نوآوری دفاعی، DIU، قرارداد نمونهسازی Thunderforge را در ۵ مارس ۲۰۲۵ اعلام کرد و استقرار اولیه در فرماندهی هندـاقیانوس آرام و فرماندهی اروپایی آمریکا را در برنامه قرار داد. حوزهٔ اعلامشده، برنامهریزی و شبیهسازی با کمک هوش مصنوعی و مشارکت آندوریل و مایکروسافت است. استقرار برنامهریزیشده را نباید اجرای کامل و مستقلاً تأییدشده نوشت. [22]
اسکیل در مهٔ ۲۰۲۶ اعلام کرد سقف توافق سازمانیِ جداگانهٔ آن با CDAO از ۱۰۰ به ۵۰۰ میلیون دلار رسیده است. این افزایش نشانهٔ گسترش ظرفیت خرید است، نه اثبات پنجبرابرشدن هزینه یا نتیجهٔ مفید. [23]
وضعیت شواهد: قرارداد نمونهسازی و افزایش سقف سازمانی به روایت شرکت. سامانههای برنامهریزی بر گزینههایی که تصمیمگیرندگان میبینند اثر میگذارند. بنابراین فرضها، عدمقطعیت و گزینههای حذفشدهٔ آنها بهاندازهٔ سرعت تولید پیشنهاد اهمیت دارند.
زیرساخت مشترکِ طبقهبندیشده
اطلاعیهٔ ۱ مهٔ ۲۰۲۶ پنتاگون از AWS، Google، Microsoft، NVIDIA، OpenAI، Reflection، SpaceX و Oracle نام میبرد. اوراکل نیز مشارکت خود را مستقلاً اعلام کرده است. این اطلاعیهها دربارهٔ توافقهای شبکههای طبقهبندیشدهاند؛ نه دفتر کامل پرداختها یا شواهد مستقل تکمیل استقرار. [24] [25]
درگاه دسترسی به مدل، مجوز امنیتی و سامانهٔ عملیاتیِ طبقهبندیشده سه چیز متفاوتاند. تعدد فروشندگان ممکن است وابستگی به یک مدل را کاهش دهد، اما وابستگی به چند زیرساخت ابری، رابط و یکپارچهساز محدود را حفظ کند. اینکه تنوع فروشنده واقعاً وابستگی را کم میکند، پرسشی تجربی است؛ نه نتیجهٔ خودکار طولانیترشدن فهرست شرکتها.
چارچوب کتاب چه چیزی به این بحث میافزاید؟
کتاب میان امکان فنی و تحقق اجتماعی تمایز میگذارد. توان محاسباتی بیشتر، بهطور خودکار نه رهایی میآورد و نه سلطه. مالکیت، نهادها، مشارکت سازمانیافته و حقوق الزامآور بر نتیجه اثر میگذارند. این قراردادها نمونههایی برای بررسی آن استدلالاند؛ نه دلیلی بر اجتنابناپذیری تغییر تاریخی.
جایگزینکردن انحصار خصوصی با انحصار دولتیِ غیرپاسخگو مسئله را حل نمیکند. هزینهٔ عمومی همان کنترل عمومی نیست. کنترل دموکراتیک به دادگستری و نظارت مستقل، مسئولیت روشن، گفتوگوی عمومی متکثر و امکان مؤثر اعتراض به تصمیم زیانبار نیاز دارد. محرمانگی میتواند از جزئیات عملیاتیِ موجه حفاظت کند؛ اما نباید بررسی قانونی هزینه، خطا و مسئولیت را از میان ببرد.
این نگاه، تمایز میان دفاع مشروع زیر فرمان غیرنظامی و نظامیکردن زندگی اجتماعی را نیز حفظ میکند. پیشنهادهای نهادی کتاب، دفاع از مردم و جامعه در برابر تجاوز خارجی را به رسمیت میشناسند؛ در مقابل، استفاده از نهادهای امنیتی برای سرکوب فعالیت سیاسی مسالمتآمیز یا حفاظت از مرکز قدرت غیرپاسخگو را رد میکنند. گزارش انتقادی باید هدف و پیامد هر کاربرد را بسنجد، نه آنکه همهٔ کاربردهای دفاعی را یکسان بداند.
هزینهٔ فرصت اجتماعی نیز مهم است. سرمایهگذاری عمومی در هوش مصنوعی نظامی باید در کنار سلامت، آموزش، حفاظت از محیطزیست و زیرساخت غیرنظامی موضوع بحث قرار گیرد. جمع ارقام قراردادها این مبادله را محاسبه نمیکند و این گزارش ادعا ندارد که هر دلار نظامی را میتوان بدون پیامد جابهجا کرد. پرسش این است که چه کسانی در تعیین اولویتها مشارکت دارند و نیازهای چه کسانی بیرون از تصمیم میماند.
آزمون موفقیت از نگاه عمومی
حساب پول را روشن کنیم. سقف، تعهد، پرداخت، تحویل پذیرفتهشده و تغییرات مهم قرارداد جدا منتشر شوند. همپوشانی چارچوبها توضیح داده شود تا یک مبلغ چند بار شمرده نشود.
نتیجه را مستقل بسنجیم. خطا، اعتمادپذیری، امنیت و اثر بر انسانها در شرایط واقعی ارزیابی شوند. فروشنده نباید تنها داور سامانهٔ خود باشد و خریدار نیز نباید تمام مسیرهای آشکارشدن شکست را کنترل کند.
مسئولیت انسانی را مؤثر نگه داریم. امکان پرسش، رد تصمیم و توقف سامانه حفظ شود. تأیید انسانی بدون فرصت، فهم یا اختیار میتواند تشریفاتی شود. در فرایندی که میان نهادها و پیمانکاران تقسیم شده، مسئولیت باید همچنان قابل ردیابی بماند.
از حقوق و نظارت عمومی حفاظت کنیم. حدود الزامآور نظارت و کاربرد قهری، بررسی تعارض منافع و دسترسی به تحقیق مستقل و جبران آسیب برقرار باشد. محرمانگی موجه به نظارتی پاسخگو نیاز دارد که به شواهد اصلی دسترسی داشته باشد.
اختیار اجتماعی را حفظ کنیم. امکان خروج از وابستگی قراردادی، سازگاری سامانهها در موارد ممکن و بحث دموکراتیک دربارهٔ اولویتها تقویت شود. گسترش بازار تأمینکنندگان، بهخودیخود اختیار کاربرد شناخت اجتماعی را به شهروندان نمیدهد.
معیار تعیینکننده، مقدار هوش مصنوعی خریداریشده یا سرعت پیشنهاد یک مدل نیست. معیار این است که نهاد استفادهکننده بتواند ضرورت، اثربخشی، حفاظت از جان انسان و پاسخگویی در برابر جامعهٔ تأمینکنندهٔ هزینه را نشان دهد.
مطالعهٔ مرتبط: هوش مصنوعی و برنامهریزی دموکراتیک
منابع و یادداشت روش
منابع خبری و قراردادی زیر از چارچوب تحلیلی نویسنده جدا هستند. متن با جلد اول و نسخهٔ کاملِ ویرایششدهٔ فصلهای پنجم تا دهم جلد دوم کتاب تطبیق داده شد. اعلام قرارداد با تأیید مستقل نتیجه تفاوت دارد. اطلاعات طبقهبندیشده و پرداختهای اعلامنشده ممکن است در دسترس عمومی نباشند.
- CDAO — Four frontier-AI partnerships, 14 July 2025
- OpenAI — Introducing OpenAI for Government, 16 June 2025
- OpenAI — Classified-network agreement, 28 February; updated 2 March 2026
- Anthropic — Defense prototype agreement, 14 July 2025
- U.S. Court of Appeals, D.C. Circuit — Anthropic v. Department of War, 25 September 2026, No. 26-1049 (PDF)
- Google Cloud — Gemini for Government on GenAI.mil
- GSA — xAI OneGov agreement, 25 September 2025
- CDAO — Official announcement of Grok for Government on GenAI.mil
- U.S. Army — IVAS production contract award, March 2021
- Congressional Research Service — IVAS: Background and Issues for Congress, IF13022
- Microsoft — Azure OpenAI authorization, 16 April 2025
- U.S. Army — Palantir enterprise agreement, 31 July 2025
- U.S. Army — TITAN production orders, 1 September 2026
- U.S. Army — Anduril enterprise contract, March 2026
- U.S. Air Force — CCA contracts, 17 June 2026
- Shield AI — CCA mission-autonomy production award, 17 June 2026
- Bundeswehr — Loitering-munition procurement, 2 June 2026 (German)
- Helsing — Announcement of 6,000 HX-2 drones for Ukraine, 13 February 2025
- Helsing — Cirra–Arexis integration agreement, 19 November 2025
- Saab — Centaur/Gripen E flight trials, 11 June 2025 (PDF)
- Defense Innovation Unit — Thunderforge prototype, 5 March 2025
- Scale AI — CDAO agreement ceiling expansion, 6 May 2026
- U.S. Department of War — Classified Networks AI Agreements, 1 May 2026
- Oracle — Classified-cloud agreement, 1 May 2026
