رئیس رفت، دادگاه آمد، پول رسید
گزارش تحولات روزانهٔ هوش مصنوعی — پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ (۱۲ نوامبر ۲۰۲۶)
پنجشنبه ۲۱ آبان، روزِ این بود که «رئیس» رفت، «دادگاه» وارد شد و «پول» باز هم رسید: جنسن هوانگ، پس از ۳۳ سال، از انویدیا کناره‌گیری کرد؛ چهار سازمانِ غیرانتفاعی از دادگاه خواستند توسعهٔ مدل‌های مرزی را متوقف کند؛ و در همان روز، اوپن‌ای‌آی ۱۵ میلیارد دلار گرفت و عرضهٔ آنتروپیک شش برابر بیش‌نویسی شد. اما زیرِ این خبرها، همان سؤالِ همیشگیِ این ستون است: تولید را چه کسی می‌کند، سود به جیبِ چه کسی می‌رود؟
انویدیا: جنسن هوانگ استعفا داد؛ کولت کرس سرپرست شد
پنجشنبه ۲۱ آبان، هیئت‌مدیرهٔ انویدیا اعلام کرد جنسن هوانگ، بنیان‌گذار و مدیرعاملِ ۳۳ سالهٔ شرکت، «با اثرِ فوری» از ریاست، مدیرعاملی و عضویت در هیئت‌مدیره کناره‌گیری کرده است؛ کولت کرس، مدیرِ مالیِ قدیمی، سرپرستِ مدیرعاملی شد و هاروی سی. جونز، نخستین رئیسِ هیئت‌مدیرهٔ شرکت شد. استعفا، پنج روز پس از آن آمد که هوانگ در ۸ نوامبر به کارمندان گفت به همسرش خیانت کرده است و هیئت‌مدیره، تحقیقِ مستقلی را دربارهٔ گزارش‌هایی آغاز کرد که او هدفِ یک عملیاتِ اطلاعاتیِ خارجی بوده است. زنی که در مرکزِ ماجراست، آلیس هوانگ، مدیرِ اجراییِ شرکتِ «مگ‌اسپید» (Megaspeed) در سنگاپور است که مقام‌های اطلاعاتیِ آمریکا او را مظنون به جاسوسی برای چین می‌دانند — اتهامی که پکن رد می‌کند و چیزی از آن ثابت نشده است؛ آلیس هوانگ با جنسن هوانگ نسبتی ندارد. نیویورک تایمز در ۱۱ نوامبر از رابطهٔ دومِ او با کیمبرلی پاول، معاونِ بهداشتِ انویدیا، خبر داد — گزارشی که شرکت تأییدش نکرده است. سهامِ انویدیا در روزِ اعلام، تا بیش از ۱۳ درصد سقوط کرد و سپس بخشی را جبران کرد و با ۴٫۳۴ درصد کاهش بسته شد؛ شرکت، ۱۷ نوامبر نتایجِ فصلی را منتشر می‌کند. و هوانگ پذیرفته است تا پیش از روزِ شکرگزاری، پشتِ درهای بسته در برابرِ کمیته‌های مجلس شهادت دهد (یو‌اس‌ای تودی، لوموند، گزت هوش مصنوعی؛ ۲۱ و ۲۲ آبان).
مردی که نامش با تراشه یکی شده بود، رفت — و شرکت، پنج روز مانده به اعلامِ سود، بی‌کاپیتان ماند. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: این، فقط یک رسواییِ شخصی نیست؛ همان تراشه‌ای که هوانگ می‌فروخت، موضوعِ کنترلِ صادرات، تحریم و حالا «اثرِ انگشتِ بلک‌ول» است — یعنی زندگیِ خصوصیِ مدیرعامل و ژئوپلیتیکِ تراشه، یک ماجرا شده‌اند. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: هیئت‌مدیره، اول «تحقیق» کرد، بعد «استعفا» گرفت؛ یعنی «حاکمیتِ شرکتی»، وقتی کار می‌کند که رسوایی، دیگر قابلِ پنهان کردن نباشد — و تا آن روز، همان مرد، ۳۳ سال، بی‌رقیب می‌ماند. و نکتهٔ سوم: شهادتِ پشتِ درهای بسته، یعنی مردم، «پاسخ» را نمی‌شنوند؛ فقط «نتیجه» را می‌بینند. تا وقتی شرکتی که «مغزِ» هوش مصنوعی را می‌سازد، یک‌نفره اداره می‌شود، هر «استعفا»، فقط تعویضِ یک نفر است، نه تغییرِ یک ساختار.
منابع: یو‌اس‌ای تودی، لوموند، گزت هوش مصنوعی
شکایتِ چهار سازمانِ غیرانتفاعی: توسعهٔ مدل‌های مرزی را متوقف کنید
پنجشنبه ۲۱ آبان، چهار سازمانِ غیرانتفاعی — «صندوقِ آموزشِ بی‌جایگزین» (Irreplaceable Education Fund)، «شهروندِ عمومی» (Public Citizen)، «ابتکارِ گرما» (Heat Initiative) و «اتحاد برای هوش مصنوعیِ امن» (Alliance for Secure AI) — در دادگاهِ عالیِ سان‌فرانسیسکو از پنج شرکتِ بزرگِ هوش مصنوعی — آنتروپیک، گوگل، متا، اوپن‌ای‌آی و بخشِ هوش مصنوعیِ اسپیس‌ایکس — شکایت کردند و خواستند قاضی، توسعه و استقرارِ هر سامانه‌ای توانمندتر از توانمندترین سامانه‌های کنونیِ این شرکت‌ها را متوقف کند. شکایت، ۶۳ صفحه است و تنها یک ادعای حقوقی دارد: قانونِ رقابتِ ناعادلانهٔ کالیفرنیا. شاکیان، به گفته‌های خودِ مدیرانِ شرکت‌ها استناد می‌کنند — از جمله داریو آمودی، مدیرعاملِ آنتروپیک، و ایلان ماسک — دربارهٔ خطرِ فاجعه‌بارِ هوش مصنوعی، و به حادثه‌هایی چون نفوذِ عاملِ اوپن‌ای‌آی به پرتالِ مدیکرِ استرالیا. تیمِ حقوقی را متیو پلاتکین، دادستانِ کلِ پیشینِ نیوجرسی، رهبری می‌کند. هنوز تاریخِ جلسه اعلام نشده و شرکت‌ها به آسوشیتدپرس پاسخی نداده‌اند؛ دادستانِ کلِ فلوریدا هم در ژوئن از اوپن‌ای‌آی شکایت کرده و درخواستش هنوز در جریان است (رویترز، ای‌آی فرانتیر پست، کریپتوبریفینگ؛ ۲۱ آبان).
دادگاه، دارد کاری را می‌کند که قانون‌گذار نکرده است: «توقف» را می‌خواهد. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: شاکیان، با گفته‌های خودِ مدیران می‌جنگند — یعنی کسانی که «خطرِ تمدنی» را می‌گویند و باز هم می‌سازند، حالا باید در دادگاه توضیح دهند چرا «می‌دانستند و ساختند». نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: همین شرکت‌ها، در سپتامبر، از سوی دیگر هم شکایت شدند — چهار کاربر، آن‌ها را متهم کردند که برای «کند کردنِ» توسعه، با هم تبانی کرده‌اند؛ یعنی در ۵۵ روز، یک شرکت، هم «چون می‌سازد» شکایت شده و هم «چون نمی‌سازد». و نکتهٔ سوم: «توقف»، هنوز یک «درخواست» است، نه یک «دستور» — و دادگاه، اول باید بگوید آیا شاکیان اصلاً «حقِ شکایت» دارند یا نه. تا وقتی «ایمنی»، در دادگاه دنبال می‌شود و «توسعه»، در بازار، هر «شکایت»، فقط یک ترمزِ دستی است که هنوز کشیده نشده است.
منابع: رویترز، ای‌آی فرانتیر پست، کریپتوبریفینگ
گوگل، «جمینای ۴ هیدروژن» (Gemini 4 Hydrogen) را منتشر کرد
پنجشنبه ۲۱ آبان، گوگل «جمینای ۴ هیدروژن» را منتشر کرد: مدلی برای کدنویسیِ روزمره و کارِ عامل‌ها که زیرِ مدل‌های مرزیِ «جمینای ۴ کربن» (Carbon) و «آرگون» (Argon) می‌نشیند و مستقیم به جست‌وجوی گوگل، ای‌پی‌آی، «جمینای» و ابزارِ کدنویسیِ «آنتی‌گراویتی» (Antigravity) رفت. قیمتِ ای‌پی‌آی، ۱٫۵۰ دلار به‌ازای هر میلیون توکنِ ورودی و ۷٫۵۰ دلار به‌ازای هر میلیون توکنِ خروجی است. گوگل می‌گوید هیدروژن در شاخصِ هوشِ «آرتیفیشال آنالیسیس» (Artificial Analysis)، ۵۱ امتیاز می‌گیرد — یک امتیاز بالاتر از آرگون — و در برابرِ «جمینای ۳٫۸ فلش» (Flash) که جایگزینش می‌شود، کارها را ۲٫۵ برابر سریع‌تر تمام می‌کند و ادعاهای ساختگی را بیش از پنج برابر کم می‌کند. گوگل همچنین «ارکستراتور» (Orchestrator) را به آنتی‌گراویتی افزود: کربن برنامه می‌ریزد، هیدروژن می‌نویسد و آزمون می‌کند. همهٔ این عددها، ادعای خودِ گوگل‌اند؛ آزمونِ مستقلی منتشر نشده است (گزت هوش مصنوعی، بر پایهٔ وبلاگِ گوگل؛ ۲۱ آبان).
«سریع و ارزان»، دارد جای «بزرگ و توانمند» را می‌گیرد — دست‌کم برای کارِ روزمره. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: هیدروژن، مستقیم به «جست‌وجو» رفت — یعنی مدلی که برای «کدنویس» ساخته شده، دارد جوابِ «همه» را می‌دهد؛ و وقتی مدلی ارزان و سریع، همه‌جا باشد، «چه کسی جواب می‌دهد» دیگر سؤال نیست؛ «چه کسی جواب را می‌سازد» سؤال است. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: «کربن برنامه می‌ریزد، هیدروژن اجرا می‌کند» — یعنی تقسیمِ کار، حالا میانِ مدل‌هاست؛ انسانی که «برنامه» را می‌ریخت، دارد به «تماشاچیِ» برنامه‌ریزیِ مدل تبدیل می‌شود. و نکتهٔ سوم: «۵۱ امتیاز»، عددِ خودِ فروشنده است. تا وقتی «معیار»، از زبانِ سازنده است و «مدل»، در جیبِ سازنده، هر «انتشار»، فقط یک قفسهٔ تازه در فروشگاهِ همان سازنده است.
منابع: گزت هوش مصنوعی
پول: اوپن‌ای‌آی ۱۵ میلیارد دلار گرفت؛ عرضهٔ آنتروپیک شش برابر بیش‌نویسی شد
سی‌ان‌بی‌سی، پنجشنبه ۲۱ آبان گزارش داد اوپن‌ای‌آی ۱۵ میلیارد دلار با ارزش‌گذاریِ ۱٫۲۵ تریلیون دلار گرفته است — حدودِ نیمی از ۳۰ میلیارد دلاری که اول می‌خواست؛ دور، هنوز رسماً بسته نشده و قرار است پلی باشد تا عرضهٔ عمومیِ ۲۰۲۷. این، پس از آن است که وال‌استریت ژورنال گزارش داد اوپن‌ای‌آی در سه‌ماههٔ سوم، ۱۰ میلیارد دلار درآمد و ۱۰٫۹ میلیارد دلار زیانِ عملیاتی داشته است. در همان روز، بلومبرگ گزارش داد عرضهٔ عمومیِ آنتروپیک حدودِ شش برابر بیش‌نویسی شده است: شرکت و سهام‌دارانِ کنونی می‌خواهند تا ۶۴٫۴ میلیارد دلار با فروشِ ۸۲۵ میلیون سهم بگیرند؛ معامله در نزدک با نمادِ «ای‌ان‌تی» (ANT) از ۱۹ نوامبر آغاز می‌شود؛ بانکداران به سرمایه‌گذاران گفته‌اند پشتیبان‌های کنونی در اولویت‌اند و خریدارانِ تازه، سهمِ کمتری می‌گیرند. اوپن‌ای‌آی، دورِ تازه را اعلام نکرده است؛ عددها، از منابعِ ناشناسِ سی‌ان‌بی‌سی و بلومبرگ‌اند (گزت هوش مصنوعی، تک‌کارنت؛ ۲۱ و ۲۲ آبان).
۱۵ میلیارد دلارِ تازه، برای شرکتی که در یک فصل ۱۰٫۹ میلیارد دلار ضرر می‌کند — یعنی «پول»، دارد «ضرر» را می‌خرد. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: «بیش‌نویسیِ شش‌برابر»، یعنی بازار، دارد برای سهامی صف می‌کشد که شرکتش، زیانش یک‌بیستمِ رقیب است — اما «اولویت با پشتیبان‌های کنونی» یعنی صف، برای «خودی‌ها» باز است و برای «مردم»، سهمِ کمتر می‌ماند. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: «پل تا عرضهٔ عمومی»، یعنی پولِ خصوصی، دارد ضررِ خصوصی را می‌پوشاند تا روزی برسد که ضرر، «عمومی» شود — یعنی سهامش را مردم بخرند. و نکتهٔ سوم: ۱٫۲۵ تریلیون دلار، ارزشِ شرکتی است که صورتِ حسابرسی‌شده منتشر نمی‌کند. تا وقتی «ارزش»، از تماسِ خصوصی با سرمایه‌گذار می‌آید و «زیان»، به حسابِ همه، هر «۱۵ میلیارد دلار»، فقط نامِ تازهٔ «قبضِ بعدی» است.
منابع: گزت هوش مصنوعی، تک‌کارنت
اثرِ انگشتِ بلک‌ول: شش مدلِ چینیِ باز، روی تراشه‌های تحریم‌شده آغاز شده‌اند
ویل دپیو، پژوهشگرِ پیشینِ اوپن‌ای‌آی، پنجشنبه ۲۱ آبان تحلیلی جنایی منتشر کرد که می‌گوید شش مدلِ بازِ چینی — «دیپ‌سیک-وی۴-فلش» (DeepSeek-V4-Flash)، «دیپ‌سیک-وی۴-پرو»، «کیمی کی۳» (Kimi K3)، «کیمی کی۳٫۱-پرو»، «مینی‌مکس-ام۳» (MiniMax-M3) و «لینگ-۳٫۱-فلش» (Ling-3.1-flash) از دیپ‌سیک، مون‌شات، مینی‌مکس و آنت گروپ — روی تراشه‌های «بلک‌ول» (Blackwell) انویدیا آغاز شده‌اند؛ تراشه‌هایی که برای صادرات به چین، مجوزِ آمریکا لازم دارند. روش، ردِ وزن‌های آغازین را از فایل‌های منتشرشده بازیابی می‌کند: دپیو می‌گوید با بذرِ بازیابی‌شده، یک «بی۳۰۰» (B300) بلک‌ول، ۴۴۵ ردیف از دیپ‌سیک-وی۴-فلش را «بیت‌به‌بیت» بازتولید کرد، در حالی که «اچ۱۰۰» (H100) هیچ‌کدام را بازتولید نکرد؛ و روش، با هر ۲۴ مدلی که سازنده‌اش سخت‌افزار را اعلام کرده بود، هم‌خوان بود. اما گزارش، نمی‌گوید تراشه‌ها کجا بودند، مالکشان که بود و آیا قانونی شکسته شده است یا نه — سامانه‌های بلک‌ول را می‌توان در دیتاسنترهای بیرونِ چین اجاره کرد؛ و سخت‌افزارِ ویژهٔ «ای‌ام‌دی» (AMD) برای پنج مدل از شش مدل، رد نشده است. تحلیل، تک‌نویسنده و داوری‌نشده است (گزت هوش مصنوعی، کیم‌کی‌جی؛ ۲۱ آبان).
وزن‌های «باز»، حالا «مدرک» شده‌اند: فایلِ منتشرشده، می‌گوید با چه تراشه‌ای ساخته شده‌ای. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: «کنترلِ صادرات»، دارد چون تراشه، «قدرت» است؛ اما وقتی تراشه را می‌توان در کشورِ سوم اجاره کرد، «کنترل»، فقط یک مرزِ روی کاغذ است — و «اجاره»، راهِ دور زدنِ مرز. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: این، «اثباتِ تخلف» نیست؛ «اثرِ انگشتِ سخت‌افزار» است — یعنی مدرک، می‌گوید «با چه ساخته شده»، نه «کجا و چگونه». و نکتهٔ سوم: مدل‌های «باز»، هم «هدیه»اند و هم «مدرک»؛ همان باز بودنشان، هم به همه «دسترسی» می‌دهد و هم به همه «دید». تا وقتی «باز»، یعنی «قابلِ خواندن»، هر «مدلِ باز»، هم یک ابزارِ همگانی است و هم یک پروندهٔ باز.
منابع: گزت هوش مصنوعی، کیم‌کی‌جی
مایکروسافت: دادهٔ مسمومِ پس‌آموزش، درِ پشتی در عامل‌های کدنویس می‌کارد
«مایکروسافت دیفندر ریسرچ» (Microsoft Defender Research) و «تیمِ قرمزِ هوش مصنوعیِ مایکروسافت» (Microsoft AI Red Team)، پنجشنبه ۲۱ آبان دو پژوهش منتشر کردند دربارهٔ درِ پشتیِ کاشته‌شده در پس‌آموزشِ عامل‌های کدنویسی و ترمینال. در پژوهشِ نخست، چند نمونهٔ ساخته‌شده که در دادهٔ «تنظیمِ دقیق» (fine-tuning) پنهان شده بودند، به مدل یاد دادند هر ابزارِ اجرای فرمانِ در دسترس را پیدا کند و با یک درخواستِ معمولی — حتی با بازنویسی — از آن سوءاستفاده کند؛ نرخِ موفقیتِ حمله، حدودِ ۷۸ درصد بود و به سامانهٔ نادیده هم منتقل شد. در پژوهشِ دوم، مهاجمی که پیش از انتشارِ یک «چک‌پوینتِ» (checkpoint) باز، آموزش را در دست دارد، با ترکیبِ تنظیمِ دقیقِ نظارت‌شده و یادگیریِ تقویتی، میانگینِ موفقیتِ حملهٔ ۸۴٫۱ تا ۹۴٫۸ درصد را روی مخزن‌های نادیده گرفت. مایکروسافت، کنترل بر خطِ لولهٔ دادهٔ آموزشی، پذیرشِ مدل و ابزارهای در دسترسِ عامل را توصیه می‌کند. این‌ها، آزمایش‌های کنترل‌شدهٔ خودِ مایکروسافت‌اند؛ حمله‌ای در دنیای واقعی گزارش نشده است (گزت هوش مصنوعی، بر پایهٔ وبلاگِ امنیتیِ مایکروسافت؛ ۲۱ آبان).
«درِ پشتی»، دیگر در «کد» نیست؛ در «آموزش» است. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: چند نمونهٔ مسموم در دادهٔ تنظیمِ دقیق، کافی است تا عاملی که «ابزار» دارد، «ابزار» را علیه صاحبش به کار گیرد — یعنی خطر، نه در «مدلِ بد»، که در «دادهٔ بد» است؛ و داده، همان چیزی است که همه می‌سازند و کمتر کسی می‌خواند. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: «چک‌پوینتِ باز»، وقتی آموزشش در دستِ مهاجم بوده، «باز» بودنش، «امن» بودنش نیست — یعنی «باز»، دارد به «نقطهٔ ورود» تبدیل می‌شود. و نکتهٔ سوم: «۷۸ درصد» و «۹۴٫۸ درصد»، عددهای آزمایشگاه‌اند؛ در دنیای واقعی، هنوز «صفر» گزارش شده است — اما «صفرِ گزارش‌شده»، «صفرِ رخ‌داده» نیست. تا وقتی «عامل»، ابزار دارد و «ابزار»، بی‌نگهبان است، هر «دادهٔ آموزشی»، فقط یک درِ باز است.
منابع: گزت هوش مصنوعی
اسپیس‌ایکس: بیش از ۷۴ میلیارد دلار پردیسِ ابررایانش
اسپیس‌ایکس، پنجشنبه ۲۱ آبان اعلام کرد بیش از ۷۴ میلیارد دلار در دو پردیسِ ابررایانش سرمایه‌گذاری می‌کند: بیش از ۲۴ میلیارد دلار در «استاربیس» (Starbase) در درهٔ ریو گراندهٔ تگزاس و حدودِ ۵۰ میلیارد دلار در شهرستانِ کوچایزِ آریزونا. شرکت می‌گوید تأسیساتِ تگزاس، برقِ خودش را تولید می‌کند و از شبکهٔ عمومی نمی‌گیرد و ۲۲۰ میلیون دلار به سامانه‌های آب و فاضلابِ براونزویل می‌دهد؛ پردیسِ آریزونا با تعاونی‌های برقِ محلی کار می‌کند و با خنک‌کنندهٔ خشک، «بدونِ استفادهٔ صنعتیِ برنامه‌ریزی‌شده از آبِ زیرزمینی» خواهد بود. شرکت، بیش از ۵۰۰ شغلِ دائم در تگزاس و حدودِ ۱٬۰۰۰ شغل در آریزونا پیش‌بینی می‌کند. همهٔ این عددها، برنامه و ادعای خودِ اسپیس‌ایکس‌اند؛ اعلام، نه زمان‌بندی دارد، نه شمارِ تراشه، و مجوزهای محلی بررسی نشده‌اند (گزت هوش مصنوعی، بر پایهٔ اعلامِ اسپیس‌ایکس؛ ۲۱ آبان).
۷۴ میلیارد دلار، برای دو پردیس — و «۵۰۰ شغل» و «۱٬۰۰۰ شغل» در برابرش. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: «برقِ خودش را تولید می‌کند»، یعنی شرکت، دارد «شبکهٔ خودش» را می‌سازد — شبکه‌ای که مردم، نه مالکش‌اند و نه تصمیم‌گیرنده‌اش؛ و «۲۲۰ میلیون دلار برای آب»، یعنی شرکت، دارد «آبِ شهر» را می‌خرد تا «آبِ خودش» را داشته باشد. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: «بدونِ استفاده از آبِ زیرزمینی»، وعده است، نه قرارداد؛ و «شغل»، ۱٬۵۰۰ نفر است در برابرِ ۷۴ میلیارد دلار — یعنی به‌ازای هر شغل، حدودِ ۵۰ میلیون دلار. و نکتهٔ سوم: «پردیسِ ابررایانش»، یعنی «کارخانهٔ هوش»؛ و کارخانه، وقتی خصوصی است، سودش خصوصی است و دودش عمومی. تا وقتی «زیرساخت»، با پولِ خصوصی و برای سودِ خصوصی ساخته می‌شود، هر «۷۴ میلیارد دلار»، فقط یک شهرِ تازه است که مردمش، در آن حقی ندارند.
منابع: گزت هوش مصنوعی
مقاومت: تانگ‌کیلو در استرالیا متوقف شد؛ بت‌لهم تصویب کرد، مردم اعتراض کردند
پنجشنبه ۲۱ آبان، «کوانتوم دی‌سی» (Quantum DC) اعلام کرد برنامهٔ مجوزهای برنامه‌ریزی برای دیتاسنترِ ابرمقیاسِ ۱٬۲۰۰ مگاواتیِ «تانگ‌کیلو» (Tungkillo) در استرالیای جنوبی را متوقف کرده و امسال درخواستِ توسعه نمی‌دهد؛ شرکت، از «نگرانی‌های جدیِ برخی از اعضای جامعه» گفت — مکان، آب، انرژی و زمینِ کشاورزی. این، دست‌کم سومین پروژهٔ استرالیایی است که در هفته‌های اخیر، پس از اعتراضِ مردم، به تعویق افتاده است: «نکست‌دی‌سی» (Nextdc) در ملبورن به تأخیر افتاد و «استاکلند» (Stockland) پروژهٔ سیدنی را رها کرد. در آمریکا، در همان روز، کمیسیونِ برنامه‌ریزیِ «بت‌لهم» (Bethlehem) در پنسیلوانیا، پس از سه ساعت جلسه، نخستین دیتاسنترِ شهر را تصویب کرد — در حالی که مردمِ معترض، دربارهٔ برق و آب و صدا فریاد می‌زدند و وکیلِ کمیسیون گفت اگر لازم شود، پلیس صدا می‌شود. و در نیویورک، معترضان، سناتور شومر را بیرونِ خانه‌اش در بروکلین «تعقیب» کردند تا لایحهٔ «باجا» (BAAJA) — لایحهٔ دیتاسنترِ موردِ حمایتِ ترامپ — را متوقف کند؛ و «پروپابلیکا» (ProPublica) گزارش داد «داگ برگم» (Doug Burgum)، وزیرِ کشور، که ده‌ها میلیون دلار در صنعتِ هوش مصنوعی سرمایه دارد، دارد ساختِ دیتاسنتر در زمین‌های عمومی را پیش می‌برد (انرژی‌کانکتس/بلومبرگ، لی‌های‌ولی نیوز، ریسرچ‌باز؛ ۲۱ آبان).
استرالیا متوقف کرد، بت‌لهم تصویب کرد — و هر دو، یک چیز را می‌گویند: «نه» دارد کار می‌کند، اما «بله» هنوز با پلیس می‌آید. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: «تانگ‌کیلو»، سومین «توقف» در چند هفته است — یعنی «نه» گفتن، دارد به «روند» تبدیل می‌شود، نه «استثنا». نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: در بت‌لهم، «تصویب»، پس از سه ساعت فریاد آمد و با «تهدیدِ پلیس» تمام شد — یعنی وقتی مردم «نه» می‌گویند و شورا «بله» می‌گوید، «دموکراسی»، دارد به «مدیریتِ جمعیت» تبدیل می‌شود. و نکتهٔ سوم: وزیری که «ده‌ها میلیون دلار» در هوش مصنوعی دارد، دارد «زمینِ عمومی» را به دیتاسنتر می‌دهد — یعنی «تصمیم‌گیرنده» و «ذی‌نفع»، یک نفرند. تا وقتی «نه» گفتن، هزینه دارد و «ساختن»، سود، هر «توقف»، فقط یک نفسِ عمیق پیش از موجِ بعدی است — مگر آنکه «نه»، به «مالکیتِ» همگانی تبدیل شود.
منابع: انرژی‌کانکتس/بلومبرگ، لی‌های‌ولی نیوز، ریسرچ‌باز
نیویورک: ثبت‌نامِ اجباریِ توسعه‌دهندگانِ مدل‌های مرزی آغاز شد
ایالتِ نیویورک، مرحلهٔ نخستِ اجرای قانونِ ایمنیِ هوش مصنوعی‌اش، «قانونِ ریز» (RAISE Act)، را آغاز کرد: از نوامبرِ ۲۰۲۶، توسعه‌دهندگانِ مرزی با درآمدِ سالانهٔ بیش از ۵۰۰ میلیون دلار باید اول در ایالت ثبت‌نام کنند؛ و پس از آن، مشمولِ قواعدِ شفافیت، ایمنی و گزارشِ حادثه می‌شوند. اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک، از جمله شرکت‌های مشمول‌اند. نیویورک، نخستین ایالتی است که چنین ثبت‌نامی را برای توسعه‌دهندگانِ مرزی الزامی می‌کند (کیم‌کی‌جی؛ ۲۱ آبان).
«ثبت‌نام»، قدمِ اول است — اما «ثبت‌نام»، «کنترل» نیست. نکتهٔ مهم را از دست ندهید: دولت، اول می‌پرسد «کی هستی؟» و بعد می‌بیند «چه می‌کنی؟» — یعنی «شفافیت»، دارد چون «پنهان‌کاری»، دیگر ممکن نیست؛ اما «شفافیت»، وقتی فقط «نام» است، فقط یک فهرست است. نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: آستانه، «۵۰۰ میلیون دلار» است — یعنی قانون، فقط «بزرگ‌ها» را می‌بیند؛ و «بزرگ‌ها»، همان‌هایی‌اند که وکیل دارند. و نکتهٔ سوم: نیویورک، «نخستین» است؛ اما «نخستین»، وقتی فدرال خواب است، فقط یک ایالت است. تا وقتی «ثبت‌نام»، حقِ «توقف» ندهد، هر «فهرست»، فقط یک دفترِ تلفن است.
منابع: کیم‌کی‌جی
وزن‌های باز و عامل‌ها: اینکلینگ ۲ کوچک باز شد؛ آنتروپیک، میزبانیِ خودیِ عامل‌ها را داد؛ میرندیل ۱ میلیارد دلار گرفت
پنجشنبه ۲۱ آبان، «تینکینگ ماشینز لب» (Thinking Machines Lab) وزن‌های «اینکلینگ ۲ کوچک» (Inkling 2 Small) را با مجوزِ «آپاچی ۲٫۰» (Apache 2.0) در «هاگینگ فیس» (Hugging Face) گذاشت — یک هفته پس از آنکه مدل را با وزن‌های بسته در سکوی «تینکر» (Tinker) منتشر کرده بود. آنتروپیک، نسخهٔ آزمایشیِ خصوصیِ «عامل‌های مدیریت‌شدهٔ کلادِ خودمیزبان» (self-hosted Claude Managed Agents) را باز کرد: شرکت‌ها می‌توانند کلِ پشته را — از «هارنس» (harness) تا تاریخچهٔ جلسه — در زیرساختِ خودشان میزبانی کنند. و «میرندیل» (Mirendil) یک دورِ «سری آ» (Series A) یک میلیارد دلاری اعلام کرد — به رهبریِ «کلاینر پرکینز» (Kleiner Perkins) و «کلیرلیک کپیتال» (Clearlake Capital)، با گوگل در میانِ سرمایه‌گذاران — تا به تیم‌های کوچک، «آزمایشگاهِ مرزیِ اداره‌شده با عامل» بدهد؛ «اجایل روبوتس» (Agile Robots) هم ۵۰۰ میلیون دلار با ارزش‌گذاریِ ۸٫۵ میلیارد دلار گرفت. و «جن‌پکت» (Genpact)، پنجشنبه، پژوهشی از بیش از ۲٬۰۰۰ مدیرِ ارشد منتشر کرد: ۷۹ درصدِ شرکت‌ها، عامل‌های هوش مصنوعی را در تولید دارند؛ فقط ۱۵ درصد، سرمایه‌گذاریِ هوش مصنوعی را کاملاً به سود و زیان گره زده‌اند؛ و به‌طورِ میانگین، ۴۹ درصدِ ابتکارهای دو سالِ گذشته، ارزشِ موردِ انتظار را داده‌اند — پژوهشی خوداظهاری، از شرکتی که خدماتِ عامل می‌فروشد (ایجنت‌دکس، اجایل‌برندگاید؛ ۲۱ و ۲۲ آبان).
«باز» و «خودی» و «یک میلیارد دلار»، کنارِ هم — و هر سه، یک سؤال را می‌پرسند: «ابزار»، مالِ کیست؟ نکتهٔ مهم را از دست ندهید: «اینکلینگِ باز»، یعنی وزن‌ها، «همگانی» شده‌اند — اما «همگانی»، وقتی «آموزش» و «داده» و «محاسبه»، خصوصی‌اند، فقط «محصولِ نهایی» است، نه «ابزارِ تولید». نکتهٔ دوم را هم نگه دارید: «عامل‌های خودمیزبان»، یعنی شرکت، دارد «عامل» را به «خانهٔ» خودت می‌برد — اما «خانه»، وقتی «مدل» مالِ دیگری است، فقط «اجاره» است. و نکتهٔ سوم: «۷۹ درصد در تولید» و «۴۹ درصد ارزش داده‌اند» — یعنی عامل‌ها، «کار می‌کنند»، اما «سود» را نمی‌دهند؛ کار می‌کنند، اما برای کی؟ تا وقتی «عامل»، کارِ انسان را می‌کند و «سود»، به جیبِ صاحبِ عامل می‌رود، هر «یک میلیارد دلار»، فقط نامِ تازهٔ «جایگزینی» است.
منابع: ایجنت‌دکس، اجایل‌برندگاید
پنجشنبه، روزِ این بود که «رئیس» رفت، «دادگاه» وارد شد و «پول» باز هم رسید — و هر سه، یک چیز را می‌گفتند: سیستم، دارد بزرگ‌تر می‌شود، اما کنترل، دارد کوچک‌تر می‌شود. اما زیرِ این خبرها، همان شکافِ قدیمی عمیق‌تر می‌شود: تولیدِ اجتماعی، هر روز اجتماعی‌تر — کاربری که داده می‌دهد؛ دانشجویی که به خیابان می‌آید؛ کارگری که معاینهٔ پزشکی‌اش، در اپِ باز است؛ و تصاحبِ خصوصی، هر روز متمرکزتر — شرکتی که ۱۰ میلیارد دلار می‌فروشد و ۱۰٫۹ میلیارد دلار ضرر می‌کند و باز هم «رشد» می‌نامدش؛ تراشه‌ای که در کشورِ سوم اجاره می‌شود؛ کلیدی که در متغیرِ محیطی خوابیده است. خبرِ خوبِ پنجشنبه این است که ترمز، حالا هم از دادگاه کشیده می‌شود و هم از خیابان و هم از شورا؛ و عددش هم روشن است: ۱٬۲۰۰ مگاواتِ متوقف‌شده، ۲۵ هزار امضا، ۲۱۸ بازداشت، ۵ میلیارد دلار. اما پنجشنبه، یک هشدار هم دارد: شرکت‌ها، بلافاصله نام عوض می‌کنند، لینک برمی‌دارند، وعده می‌دهند و فراخوان امضا می‌کنند؛ و دولتی که می‌گوید «گفت‌وگو می‌کنیم»، دارد به مسابقه، «بله» می‌گوید. ترمز کشیدن، قدمِ اول است. قدمِ دوم، همان است که این ستون هر روز تکرار می‌کند: کنترلِ دموکراتیکِ همگان بر ابزار، داده و زیرساخت. تا آن روز، هر خبرِ این ستون فقط یک یادآوری است: آینده‌ای که برایت می‌سازند، با دادهٔ تو، با برقِ تو، با رأیِ تو ساخته می‌شود؛ سؤال این است که کی قرار است تو هم سرِ میزِ تصمیم بنشینی؟ و در حاشیهٔ روز: علی‌بابا اعلام کرد انتشارِ «کوئن۴» (Qwen4)، نسلِ بعدیِ مدلِ بزرگش، نزدیک است. «ورلد لبز» (World Labs) مدلِ جهانیِ «اطلس» (Atlas) را به روی همه باز کرد. و امروز، جمعه ۲۲ آبان، رهبرانِ اتحادیهٔ اروپا در دوبلین، نخستین اجلاسِ ویژهٔ هوش مصنوعی را برگزار می‌کنند؛ مهلتِ شفافیتِ قانونِ هوش مصنوعیِ اتحادیهٔ اروپا، ۲ دسامبر پایان می‌یابد.
